Psikodrama Nedir?

Psikodrama, J. L. Moreno tarafından geliştirilmiş grup psikoterapisi tekniğidir. Pysche (ruh) ve drama (eylem) sözcüklerinden oluşur. (Schützenberger – Ancelin, 1995, s.4).

Psikodrama, dramatik oyunlarla gerçeği inceleyen bir bilim olarak tanımlanabilir (Moreno, 1946; Moreno, 1963). Psikodramada sözel ve sözel olmayan iletişim biçimlerinin her ikisinden de yararlanılır (Dökmen 1988; Dökmen 1995; Goldman ve Morrison, 1984 ve Kellerman 2013).

“Psikodrama , duygusal problem çözümünü içeren bir oyun biçimidir.”

-J. Levy Moreno

Psikodrama, Moreno’nun ölümüne kadar tüm dünyada tanınmış ve pek çok alanda kullanılmaya başlamıştır; psikoterapiden eğitime, endüstriden tiyatroya kadar çok geniş bir yelpaze içinde varlığını sürdürmüştür (Altınay, 2007). Psikodrama sahnesinde sergilenen olaylar daha önce yaşanmamış ya da geçmişte yaşanmış olaylar olabilmektedir. Hangi zamanda geçerse geçsin psikodramada bütün olaylar “şimdi ve burada” yeniden oluşturulmaktadır (Sprague, 1994). Genellikle yoğun duygusal olaylar yaşanır ve çözümlenmeye çalışılır.

Psikodrama genel itibariyle duygusal problemleri çözümlemek, kişisel gelişimi sağlamak ve bireylere grup desteği verme amacı güder.

Psikodramanın Öğeleri

1.Sahne: Özbek ve Leutz’a göre (2003), psikodramanın yapıldığı yerdir.

2.Yönetmen (Psikodramatist): Psikodrama yöneticisi her oturumun gerçekleşmesi ve gidişatından sorumlu uzman kişidir.    Çekingen kalmış grup üyelerini oyuna alıştırmanın yanı sıra ve protagonistin ve grup üyelerinin tedavi gereksinimlerine göre oyuna yön verme görevi de vardır (Özbek ve Leutz, 2003).

3.Oyuncu (Protagonist): Psikodramadaki baş oyuncudur. Oyun o anda spontane bir şekilde oluşturulur, oyunun konusu ve zamanı protagonist tarafından belirlenir. Geçmişte yaşanmış bir olay, bugünü etkileyen bir sorun ya da geleceğe dair bir plan oyunun konularından olabilir (Özbek ve Leutz, 2003). Protagonist yaşanmış bir olayı tekrar canlandırma ya da aynı olaya farklı bir tepki verme fırsatı elde eder. Protagonist, dünyaya yeni bir perspektiften bakar (Sprague, 1994).

4.Yardımcı Oyuncular (Yardımcı Egolar): Psikodramada yönetici ve protagonistin yanında rol alan kişilerdir (Blatner, 1993). Yardımcı egolar; terapötik, yönetici ve keşfedici uzantılardır. Fakat onlar aynı zamanda, kendi yaşam oyunlarının gerçek veya hayali karakterini betimleyerek, danışanların birer uzantılarıdır (Moreno, 1946; Moreno, 1963). Yardımcı egolar, protagonist ile yönetici arasında aracıdırlar, bir yandan protagonist ve onun oyununa, diğer yandan yönetici ve yöneticinin yönlendirmelerine dikkat etmek zorundadırlar (Özbek ve Leutz, 2011, s.70)

5.Grup: Psikodramada grup daha çok toplumun minyatür bir örneği olarak davranır (Kaner, 1990). Protagonist için grup tarafından olduğu gibi kabul görmek, yargılanmamak oldukça önemlidir. Oturumun sonunda psikodrama oyunu ile ilgili düşüncelerini paylaşarak katkıda bulunurlar (Kaner, 1990).

Temel Psikodrama Teknikleri

Eşleme: Kaynağını en eski çocukluk döneminden, rol gelişiminin ilk iki aşamasından alan bu yöntem ile eşleme yapılan kişinin durumu, iç yaşantısı benimsenip onları “o” imiş gibi dile getirir (Özbek ve Leutz, 2003).

Ayna: Ayna tekniği ise kaynağını çocuk gelişiminin her şey gerçek aşamasındaki durumundan alır (Özbek ve Leutz, 2003). Bu yöntem ile protagonistin (oyuncu) kendisini ifade edemediği zaman yardımcı ego sahnede onun yerini alır. Protagonistin o anki duygularını kelimeler ve hareketlerle ifade eder. (Kaner, 1990).

Rol değiştirme: Rol değiştirme tekniği ise psikodrama oyunun içinde uygulanır. Hikâyenin oyun boyunca ilerlenmesine yardımcı olur. Protagonistin, diğerinin duygularını anlaması için, diğerinin rolüne geçip “onun gözleriyle bakabilmesi” için kullanılan bir yöntemdir (Goldman ve Morrison, 1984).

Psikodramanın Aşamaları

1. Isınma: Bu aşamada grup oyuna hazırlanır. Grup içinde daha çekingen olan grup üyeleri psikodramatistin yardımıyla oyuna uyum sağlamaları amaçlanır (Goldman ve Morrison, 1984). Yönetmen bu aşamada grup üyelerinin iletişimi oluşturma ve geliştirmeye çalışır. Üyelerin birbirleriyle olan duygusal ilişkiler sağlamak durumundadır (Özbek ve Leutz, 2003).

2. Oyun: Bu aşama psikodramanın ana aşamasıdır. Sahneden sahneye geçişlerle protagonistin yaşamını değerlendirmesine ve geleceğe yönelik olarak seçimler oluşturmasına yardımcı olur (Goldman ve Morrison, 1984). Sahnedeki olaylar “şimdi ve burada” ilkesine göre oynanır. (Kaner, 1990).

3. Paylaşım ve Geribildirim: Bu aşama psikodramanın son aşamasıdır. Paylaşım aşamasına eylem sürecinde protagonist için bir sonuca ulaşıldığında geçilir (Goldman ve Morrison, 1984). Özbek ve Leutz’a göre (2003), görüşme aşaması iki bölümden oluşur bunlardan ilki, rol geri bildirimidir önce protagonist, sonra oyun arkadaşlarının her biri, kendi rollerinde düşündüklerini söylerler. Daha sonra yardımcı oyuncular protagonistin rolünde neler yaşadıklarını, duygularını dile getirirler (Özbek ve Leutz, 2003). Özdeşim geri bildirimi ise oyunu izleyen grup üyeleri ve psikodrama yöneticisi, oyun sırasında protagonistle ya da onun ilişkide bulunduğu kişilerden biri ile kendi yaşantıları arasında benzerlik bulmuşlarsa bunu dile getirirler (Özbek ve Leutz, 2003). Bu noktada protagonist tüm güçlüklerine ve zayıflıklarına karşı grup tarafından kabul edildiğini hisseder.

Kaynakça

  • Altınay D. (2007) Psikodrama Grup Terapisi El Kitabı. Sistem Yayıncılık, Istanbul 2007. ss 35-36,
  • Blatner, H. A. (1993). Psikodrama ile iletişim dünyamıza adımlar: Acting in. G. Akçay ve ark., Çev.) Ankara: Grup Psikoterapileri Derneği Yayını
  • Dökmen Ü. (1995). Sosyometri ve Psikodrama. Sistem Yayıncılık, Istanbul,ss 29- 31.
  • Dökmen Ü. (1988). Empatinin yeni bir modele dayanılarak ölçülmesi ve psikodrama ile geliştirilmesi, Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Dergisi, 21(1):155-190.
  • Goldman EE, Morrison DS. (1984). Psychodrama: Experience and process. United States of America, Hunt Publishing Company.
  • Kaner S. (1990). Psikodrama-Kuram, Teknik ve Araçlar. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimler Fakültesi Dergisi, 23(2), 457-480.
  • Kellermann PF. (2013). Psikodramaya Derinlemesine bakış Psikodramanın terapötik yönleri, (B. Gökler, I. Gökler-Danışman, A. Mavili-Aktaş, Çev.). Ankara: Nobel Akademik.
  • Moreno, J.J.(1946). Psychodrama and group psychotherapy. Sociometry, 9 (2), 249-253.
  • Moreno, J.J.(1963). Sosyometrinin temelleri. (Çev. N.Ş. Kösemihal). İstanbul: İstanbul Matbaası.
  • Özbek A, Leutz G. (2003). Psikodrama grup psikoterapisinde sahnesel etkileşim. (J. L. Moreno’ya Göre Psikodrama), Ankara: Ayrıntı.
  • Özbek, A. ve Leutz, G.(2011). Psikodrama: Grup Psikoterapisinde Sahnesel Etkileşim. İstanbul:Abdülkadir Özbek Psikodrama Enstitüsü Yayınları.
  • Özbaş Atlı A, Tel H. (2016). The effect of a psychological empowerment program based on psychodrama on empowerment perception and burnout levels in oncology nurses: Psyclogical emporwerment in oncology nurses. Palliative and Supportive Care. Vol:14,Issue: 4, 393-401
  • Schützenberger – Ancelin, A. (1995). Psikodrama Yöntemlerin Bir Özet Sunumu. (A. Özbek. Çeviren). Ankara. Grup Psikoterapileri Derneği Yayını.
  • Sprague K. (1994). Stepping into the cosmos with our feet on the ground. Psychodrama Since Moreno P. Holmes, M. Karp & M. Watson (ed.). London, Routledge
  • Terzioğlu C, Özkan B. (2018). Psychodrama and The Emotional State of Women Dealing with İnfertility. Sexuality and Disability, Volume 36, ıssue 1, pp: 87-99.

*Bu yazı Psikoloji Ağı editörleri tarafından Psikoloji Ağı Yayın İlkelerine göre düzenlemiştir.

Psikoloji Ağı Tasarım açıldı
Psikoloji Ağı’na ait bardak altlıklarını, kitap ayraçlarını ve çıkartmaları tasarım ürün satış sitemizden edinebilirsiniz.

Bir yorum yap

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir