LGBTQ+ Dostu Klinik/Psikolojik Danışma Merkezi Nasıl Olmalı?

İlk İzlenim

Birçok LGBTQ+ birey, cinsiyet kimlikleri veya cinsel yönelimleri nedeniyle reddedilme ve etiketlenme yaşadıklarından, genellikle çevrelerinde hoş karşılanıp karşılanmayacaklarının göstergesi olarak etrafta görülebilecek ince detaylara dikkat ederler. Danışma merkezinizde birkaç basit dekorasyon ve düzenlemelerle LGBTQ+ danışanlarınıza onların kendilerini rahat ve güvenli bir ortamda olduklarını hissettirebilirsiniz.

Fotoğraflar

Duvarlarınızda aile fotoğrafları varsa, aynı cinsiyetten çiftleri ve tek ebeveynli aileleri tasvir eden fotoğraflara yer vermeye çalışın. Bu, LGBTQ+ bireylerin her renkten aile tasavvuruna karşı açık olduğunuzun güzel bir göstergesi olacaktır. Nasıl ki yurt dışına çıktığınızda bir Türk restoranı veya yeni girdiğiniz bir ortamda tanıdık bir yüz gördüğünüzde kendinizi daha rahat ve güvende hissediyorsanız, aynı durumda bir LGBTQ+ bireyin cinsel ve cinsiyet çeşitliliğinin tanındığını gösteren bir fotoğraf, rahat hissetme olasılığını arttıracaktır.

Kitaplar ve Dergiler

Bekleme odanıza koyacağınız dergileri veya kitapları seçtiğinizde, LGBTQ+ kitlesine hitap eden veya LGBTQ+ temalarıyla ilgilenen bir veya birden fazla kitap koyun. Bir kişinin bu dergileri okumaya ilgisi olmasa bile, onları bekleme odasında görmek LGBTQ+ bireylerle danışma yapmaya karşı herhangi bir ön yargısı olmadığını gösterecektir. Pediyatristler, LGBTQ+ ebeveynleri hoş karşılandıklarını ve aileleri hakkında güvenli bir şekilde bilgi paylaşabileceklerinin göstergelerinden biri olarak iki annesi veya iki babası olan bir çocuk kitabını muayenehanelerinde bulundurabilirler.

Posterler ve Broşürler

Danışanlarınız için ofisinizde bulundurmak üzere tıbbi konularla ilgili posterler veya el ilanlarıyla broşürler seçerken, LGBTQ+ popülasyonunu veya özellikle bu toplulukla ilgili sorunları hedefleyen konuları dahil edin. Topluluk üyeleriyle yaptığımız odak gruplarımızda, birkaç kişi HIV hakkında bir poster veya lezbiyenlerle alakalı meme kanseri broşürü görmenin, muayenehanede daha rahat hissedebileceklerinin net bir belirtisi olarak gördüklerini belirtiyorlar.

Cinsiyetsiz Lavabolar

Eğer merkezinizde sadece bir tane lavabonuz varsa lavabonuzun cinsiyetsiz olduğunu belirtebilirsiniz veya merkezinizde kullanıma uygun birden çok lavabonuz varsa, erkekler için ve kadınlar için belirlenmiş birer lavaboya sahip olmak yerine, onları cinsiyetsiz yapmayı ya da sadece “lavabo” olarak adlandırmayı düşünebilirsiniz. Bu, kendisini trans ya da queer olarak tanımlayan ve cinsiyet kimliğine göre bir lavabo seçmeye zorlanmaktan rahatsız olabilecek danışanlara kendilerini daha rahat hissettirecektir.

Alım ve Tıbbi Geçmiş Formlarınız

Danışanların doldurması istenen formlarda cinsiyet, cinsellik ve ilişkileri nasıl ele aldığınız son derece mühimdir. LGBTQ+ danışanların kim olduklarını gerçekten yansıtan cevaplarla formları doldurmaları ne kadar kolay olursa, kendilerini o kadar iyi hissedecekler, tam ve doğru bilgi verme olasılıkları o kadar yüksek olacaktır. İnsanların cinsel yönelimleri ve cinsiyet kimlikleri hakkında kolayca bilgi paylaşmasına olanak tanıyan alım formları, danışanlarınız ve personeliniz arasında etkili ve saygılı iletişimi kolaylaştıracaktır.

(Ç.N: Bu yazı sadece psikolojik danışmanlar veya klinik psikologlar için değil, aynı zamanda psikiyatrist ve diğer sağlık alanında çalışan insanlara yönelik yazıldığı için ara ara danışan ve personel ilişki dinamiklerine de değinmektedir.)

Cinsiyet

Cinsiyet sorusu sorulduğunda, birçok formda sadece iki seçenek vardır: erkek veya kadını seçmek zorunda kalırsınız. Ancak bu seçeneklerden ikisinden birini seçmekle kendini sınırlandırmak istemeyen ve bundan rahatsız olan birçok insan bulunmaktadır. Kendini trans, eşcinsel, cins-i muhtelif (gender variant) vb. olarak tanımlayan kişiler, bu seçeneklerden hiçbirinin kendileri için gerçekten geçerli olmadığını düşünebilmektedirler. Bazı trans bireyler, doğumda kendilerine atanan cinsiyete karşılık gelmediğini belirtmeden, şu anda kendilerini tanımladıkları cinsiyeti seçebilirler.

Transseksüel Sağlığı Mükemmellik Merkezi, cinsiyet hakkında doğru bilgi almak için iki bölümden oluşan bir soru sorulmasını önermektedir. İlki danışanın mevcut cinsiyet kimliğini sorar ve ikincisi danışana doğumda hangi cinsiyetin atandığını sorar. Bu sorular aşağıdaki gibidir:

1. Mevcut cinsiyet kimliğiniz nedir? (Geçerli olan tüm seçenekleri işaretleyin)

  • Erkek
  • Kadın
  • Transseksüel Erkek/Transman/FTM
  • Transseksüel Kadın/Transwoman/MTF
  • Queer Cinsiyet
  • Ek kategori (Lütfen belirtin): …..
  • Cevaplamak istemiyorum

2. Atanmış cinsiyetiniz nedir? (Sadece birini işaretleyin)

  • Erkek
  • Kadın
  • Diğer
  • Cevaplamak istemiyorum

Zamirler

Mükemmellik Merkezi, bu iki sorunun hemen ardından danışanın tercih ettiği zamirlerle ilgili bir başka sorunun eklenmesini önerir. Transgender ve toplumsal cinsiyet queer topluluğunda, bu soru temel bir soru olarak kabul edilir ve bunu formunuza eklemek yalnızca LGBTQ+ danışanlarınıza, onları kimlik sorunlarına karşı desteklediğinizi belirtmekle kalmaz, aynı zamanda bir danışana hitap etmek için yanlış bir zamir kullandığınızda danışanla garip bir an yaşamanızı önler. İşte bu sorunun nasıl görünebileceğine dair bir örnek:

Senin hakkında konuşulurken hangi zamirleri kullanmayı tercih ediyorsun? (Geçerli olan tüm seçenekleri işaretleyin)

  • O / onun / onun (she/her/hers)
  • O /onun / onun (he/him/his)
  • Onlar/onlar/onların (they/them/theirs)
  • Diğer (Lütfen belirtin): …..

(Ç.N: Cinsiyetsiz bir dile sahip olduğumuz için şanslıyız bu yüzden bir zamir kullanımına ihtiyacımız yok lakin üzerinde durulması gereken elzem bir durum burada da bulunuyor: Sıfatlar. Danışanınızın isminden cinsiyet ataması yapmak çok sık yapılan bir hatadır. Bazen Aliler Bey, Ayşeler Hanım olamayabiliyor! Bundan dolayıdır ki danışana bey, bayan, hanımefendi vb. ifadelerle seslenmeden önce kendisine sadece ismiyle hitap edip ardından kendisine nasıl hitap edilmesini tercih ettiğini sormalısınız.)

Bu soruyu sorduğunuzda bazen beklenmedik bir cevap alabilirsiniz. Daha fazla bilgiye ihtiyacınız varsa koşulsuz kabul ilkesinin sağladığı tarafsızlık ile yargılayıcı olmayan bir şekilde sormaya devam edin.

Cinsel Yönelim

Birçok tıbbi giriş formu cinsel yönelim hakkında soru sormaz. Formlarınız uygun değilse, diğer demografik bilgilerin yanına aşağıdaki gibi bir soru eklemeyi düşünebilirsiniz. Danışanların formu doldurması biraz daha fazla zaman alsa da LGBTQ+ danışanlara varlıklarını kabul ettiğiniz ve onlara iyi hizmet etmek istediğiniz konusunda net bir mesaj gönderecektir. Ayrıca, danışanın ilişkileri ve cinsel davranışlarıyla ilgili soruları nasıl çerçeveleyeceğinizi bilmenize yardımcı olacaktır. Zaten cinsel yönelim hakkında soru soruyorsanız, tüm bireylerin kendilerine uygun bir yanıt bulabilmelerini sağlamak için en azından aşağıda gösterilen seçenekleri sunmanızı öneririz.

Kendinizi ne şekilde tanımlıyorsunuz? (Geçerli olan tüm seçenekleri işaretleyin)

  • Karşı cinse ilgi duyuyorum.
  • Gey
  • Lezbiyen
  • Biseksüel
  • Diğer: …..

Cinsel Davranış

Kimlik, davranışı tanımlamadığı için giriş formunuza cinsel davranışla ilgili bir soru daha eklemenizi öneririz. Bu soruya verilen yanıtlar, bir danışanın cinsel aktivitesi hakkında bilmeniz gereken her şeyi size söylemese de, ilişki durumuyla ilgili sorularla birlikte bazı temel bilgiler sağlayabilir ve daha fazla araştırma için sizi doğru yöne yönlendirebilir. Böyle bir soruyu dahil etmek, tüm danışanlarınıza bu bilgiyi istediğinizi ve yapabileceklerini açık bir şekilde iletmenizi sağlar. Cinsel yaşamlarının ayrıntılarını sizinle paylaşırken güvende hisseder. Bu, yalnızca kendini LGBTQ+ olarak tanımlayan danışanlar için değil, damgalanma veya yargılanma korkusu nedeniyle başka türlü rahatça paylaşamayacakları davranışlarda bulunan tüm danışanlar için de yararlı olabilir.

Lütfen geçen yıl ki cinsel aktivitenizi tanımlayın (Geçerli olan tüm seçenekleri işaretleyin)

  • Bir erkekle tek eşli bir ilişki içindeydim. (sadece bir erkekle seks yaptım)
  • Bir kadınla tek eşli bir ilişkim vardı. (sadece bir kadınla seks yaptım)
  • Birden fazla erkek partnerim oldu.
  • Birden fazla kadın partnerim oldu.
  • Hem erkek hem kadın partnerlerim oldu.
  • Hiç cinsel partnerim olmadı.
  • Diğer: …..

Birincil İlişkiler

Son olarak, çoğu danışan kabul formu ilişkiler hakkında sorular sorar, ancak çoğu olası yanıtları, bazı kişilerin uygun şekilde yanıt vermesini zorlaştıracak şekilde sınırlar. Aşağıda listelenen seçenekler çoğu insan için işe yarar. Yine, bu sorunun cevabı sizi daha fazla araştırmaya yönlendirebilir.

Lütfen mevcut ilişki durumunuzu açıklayın (Geçerli olan tüm seçenekleri işaretleyin)

  • Yalnız
  • Evli
  • Medeni birliktelik
  • Yerli ortaklık
  • Partnerim var, birlikte yaşamıyoruz
  • Boşanmış
  • Dul
  • Romantik bir ilişkide
  • Diğer: …..

(Ç.N: Medeni birliktelik evliliğe benzeyen ve bazı ülkelerde resmî olarak tanınan bir birliktelik türü. Medeni birliktelikler, eşcinsel çiftlere evliliğe benzeyen (bazı ülkelerde evli çiftlerle aynı olan) haklar ve mesuliyetler vermektedir. 1989 yılında Danimarka, medeni birliktelikleri yasallaştıran dünyanın ilk ülkesi oldu ve o tarihten bu yana birkaç ülke daha bu birliktelikleri yasallaştırdı. Québec, Yeni Zelanda ve Uruguay gibi bazı bölgeler veya ülkelerde ise medeni birliktelikler heteroseksüel çiftler için de mümkündür. Medeni birliktelikler gibi, ev içi ortaklıklar, hem evli olmayan hem de karşı cinsten çiftlere sınırlı devlet hakları veren bir yasal ilişki biçimidir. Yerel ortaklıklar bir eyalet veya belediye düzeyinde oluşturulabilir ve kendi oluşturma yetki alanlarının dışında tanınabilir veya tanınmayabilir. Yerel ortaklık hakları, eyalet veya belediye yasalarına bağlı olarak sivil birlik haklarına benzer olabilir. Tabii bu bahsedilen kavramların hiçbirinin Türkiye için bir geçerliliği yoktur zira henüz Türkiye’de bu konu üzerine yasalar veya haklar da yoktur.)

İnsanlara Nasıl Davranılır?

Selamlama

Danışanların personelle ilk teması ve muayenehanenizde/merkezinizde nasıl karşılandıkları hoş bir intiba bırakabilir. Kabullenildiklerini ve hoş karşılandıklarını hissederlerse, rahatlamaları, kendileri ve hayatları hakkında daha doğru bilgiler vermeleri daha yüksek bir olasılıktır.

Tercih Edilen Adı Kullanma

Danışanlar kayıt olmak için ön büroya geldiklerinde, verdikleri ipuçlarına dikkat etmek önemlidir. Bir danışan “Merhaba, ben X. Dr. Y’i görmeye geldim” gibi bir şey söylerse, resepsiyon görevlisi danışanın kullandığı adın programdaki adla aynı mı yoksa farklı mı olduğunu hemen görebilir. Her iki durumda da, resepsiyon görevlisinin danışana dosyadaki adın, kendisine çağrılmayı tercih ettiği ad olup olmadığını sormasını standart bir politika haline getirmenizi öneririz. Bu, sadece isimlerini yasal olarak şimdi kullandıkları ismi sağlamak için değiştirmemiş olan transeksüel danışanlara bir fırsat sağlamakla kalmaz, aynı zamanda tüm danışanların tam, yasal adlarından başka bir adla anılmayı tercih edip etmediklerini belirtmelerine olanak tanır.

Ön saflardaki personeli, bazen bir kişiye verilen ad karşısında şaşırabileceklerini anlamaları için eğitmek de önemlidir. Örneğin, kadın görünen ve “erkek” ismi olan bir danışanla karşılaşabilirler veya cinsiyeti hemen belli olmayan bir danışanla karşılaşabilirler. Ne kadar iyi hazırlanırlarsa, bu tür danışanları, danışanı rahatsız edecek bir şekilde şaşkınlık veya yargı ifade etmeden kabul edebilmeleri daha olasıdır.

(Ç.N: Kafa karışıklığı olabileceğinden açıklamak ve bir not düşmek istedim. Örnek vermek gerekirse kimliğinde Ali yazan trans kadın bir birey kendini insanlara tanıtırken Ayşe ismini kullanmayı tercih ediyor olabilir. Bazen resmi yerlerde kimlikte yazılan isim referans alarak kayıt almak zorunluluğu olduğundan kliniğinizde çalışan asistanınız veya görevliniz danışanlarınızı çağırırken sistemdeki adıyla mı yoksa başka bir adla mı çağrılmak isteyip istemediğini sorması daha uygun olacaktır.)

Arkadaşlar ve Ortaklar

Danışanlar randevularına yanlarında birini getirirken, hem refakat eden kişiye hem de danışanın o kişiyle olan ilişkisine saygı göstermek önemlidir. Danışanın ilişkileri tanımlamasına ve etkileşimde başkalarının oynadığı rolü belirlemesine izin vermek, danışanın kimliğine ve ilişkilerine saygı duyduğunu göstererek garip ve rahatsız edici durumlardan kaçınılabilir. Dış etkenlere dayalı ilişkinin ne olduğunu bildiğinizi varsaymak yerine, size ve çalışanlarınıza, danışana sormanızı öneririz. “Bugün kimle birlikte geldin?” diye sormak yeterince kolaydır. Bu da danışanın size kişi ve ilişkileri hakkında bilgi vermesini sağlar. Daha sonra danışanın diğer kişinin bekleme odasında kalmasını mı yoksa muayene odasına kadar danışana eşlik etmesini mi istediğinizi sorabilirsiniz.

LGBTQ+ Karşılama Ortamı Kontrol Listesi

Aşağıda, kliniğinizin LGBTQ+ danışanları memnuniyetle karşıladığınızı iletmek için yapabileceğiniz sekiz çevresel değişikliğin bir listesi bulunmaktadır. Kliniğinizin ortamını değerlendirmek için bu kontrol listesini kullanın. Aşağıda listelenen her bir öğe için, ögenin yerinde, işlemde, dikkat edilmesi gerekip gerekmediğini veya kliniğinizle ilgili/uygun olmadığını belirten kutuyu işaretleyin.

1. Kliniğinizin kapısında LGBTQ+ danışanlarının hoş karşılandığını belirten bir gökkuşağı veya başka bir sembol yer alıyor.

  • Yerinde
  • Yapım aşamasında
  • İlgilenilmesi gerekiyor
  • İlgili/uygun değil

2. LGBTQ+ kişi ve ailelerinin fotoğrafları, diğer ailelerin fotoğraflarıyla birlikte yer alıyor.

  • Yerinde
  • Yapım aşamasında
  • İlgilenilmesi gerekiyor
  • İlgili/uygun değil

3. LGBTQ+ topluluğunu ilgilendiren konulara odaklanan posterler veya diğer sanat eserleri yer alıyor.

  • Yerinde
  • Yapım aşamasında
  • İlgilenilmesi gerekiyor
  • İlgili/uygun değil

4. Danışan eğitim bilgileriyle birlikte LGBTQ+ dostu broşürler yer alıyor.

  • Yerinde
  • Yapım aşamasında
  • İlgilenilmesi gerekiyor
  • İlgili/uygun değil

5. LGBTQ+ okuyucuları için hazırlanmış en az bir yayın, danışanlar için bekleme odasında yer alıyor.

  • Yerinde
  • Yapım aşamasında
  • İlgilenilmesi gerekiyor
  • İlgili/uygun değil

6. Bekleme odasındaki çocuk kitaplarıyla birlikte LGBTQ+ aileleriyle ilgili kitaplar yer alıyor.

  • Yerinde
  • Yapım aşamasında
  • İlgilenilmesi gerekiyor
  • İlgili/uygun değil

7. Lavabolar cinsiyetten bağımsız (unisex) olarak yer alıyor.

  • Yerinde
  • Yapım aşamasında
  • İlgilenilmesi gerekiyor
  • İlgili/uygun değil

8. Cinsel yönelim ve cinsiyet kimliğini içeren bir danışan ayrımcılık yapmama politikası bekleme salonuna yer alıyor.

  • Yerinde
  • Yapım aşamasında
  • İlgilenilmesi gerekiyor
  • İlgili/uygun değil

KAYNAKÇA

Orijinal metin: Making Your Clinic Welcoming to LGBTQ

*Bu yazı Psikoloji Ağı editörlerinden İlayda Çalışkan tarafından Psikoloji Ağı Yayın İlkelerine göre düzenlemiştir.

1 Yorum

Alanda çalışan kişiler için faydalı bir yazı düşüncesi olmuş, teşekkür ederiz. Hitap şekli ve tercih edelin adın kullanılması özellikle önemli. Hatalı olduğunu düşündüğüm bir kaç husus var. Yazıda yer alan bazı öneriler lgbti+ olmayan danışanlar için sorun teşkil etmektedir. Karşı cinsten istismara uğrayan biri karşı cinsle aynı lavaboyu kullanmaktan kaçınabilir. Gelen kişilere formlarda bu kadar cinsellik soruların sorulması da rahatsız edici, seans sırasında sorulmalı. Sadece lgbti+ odaklı olması diğer danışanları rahatsız edebilir. Homofobik danışanları oldukça rahatsız eder, terapiden uzaklaştırır. Yazıda göz ardı edilen birçok nokta var, tek taraflı düşünülmüş.

Bir yorum yap

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir