Rust Cohle felsefesi, HBO’nun kült dizisi True Detective’ in ilk sezonuyla birlikte zihinlere kazınan, karanlık, nihilist ve varoluşsal temalarla örülmüş bir dünya sunar.
“Kim olduğumu biliyorum. Ve yıllar geçmesine rağmen, bunu bir zafer olarak görüyorum.”
Bu sözlerle hafızalara kazınan Rust Cohle karakteri yalnızca bir dedektif değil; aynı zamanda derin varoluşsal sorgulamaları, nihilist bakış açısı ve unutulmaz alıntılarıyla modern televizyon tarihinin en felsefi figürlerinden biridir.
Rust, Louisiana’da eyalet dedektifi olarak görev yapar. Ancak onun düşünce yapısı, klasik polisiye karakterlerden oldukça farklıdır. Çünkü yaşadığı derin trajediler, varoluşsal çatışmalarla birleşir. Sezon boyunca; yaşam, inanç, zaman ve ölüm gibi kavramlar Rust’ın ikonik sözleriyle hafızalara kazınır.
Bu yazıda, Rust Cohle’un psikolojisini ve felsefi görüşlerini, etkilendiği filozoflarla birlikte inceleyeceğiz.
1. Travma ve Anlam Kaybı
“Orada, onunla birlikte olduğumu hayal ediyorum. Ama o odada ben yaşamıyorum, sadece varım. Hiçbir şey hissetmiyorum. Ne sevgi ne acı. Sadece boşluk.”
Sigmund Freud, Yas ve Melankoli adlı makalesinde yas kavramını, “bireyin sevdiği/önem verdiği bir kişi ya da nesnenin kaybedilmesi sonucu ortaya çıkan normal, sağlıklı ve geçici bir süreç,” olarak tanımlar. Bu bağlamda, kişi kaybının farkındadır ve yas süreci hayata yeniden adaptasyon sağlamak için değerli bir işleve sahiptir. Aynı makalede, melankoli ise “kayba dair bilinç düzeyindeki kısmi farkındalığa karşın, bilinçdışı düzeyde benlikle iç içe geçmiş, ketleyici ve patolojik bir ruhsal süreç,” olarak tarif edilir (Freud, 1917).
Melankoli içerisindeki birey, kaybı dışsallaştırmak yerine yitirilen nesnenin özelliklerini kendi benliğine entegre eder ve bununla birlikte de öze dönük bir öfke ve değersizlik hissi meydana gelir. Yas süreci dışa vurulamaz ve bireyin hayatını etkileyecek nitelikte içsel çatışmalar yaşanır.
Bu bağlamda, Rust’ın hikayesindeki kırılma noktasının kızı Sophia’yı trajik bir trafik kazası sonucu kaybetmesi olduğu düşünülebilir. Kızının kaybından sonra evliliğini sürdüremeyen Rust için kayıplar üst üste gelmiştir. Bu kayıplar onun için insanlığa, varoluşa, hayatın anlamlılığına dair inancın çöküşü demektir.
Onun yası artık bir melankoliye dönüşmüştür. Sosyal normların, dinlerin, toplulukların ya da rollerin hiçbir önemi kalmamıştır. Rust, izlediğimiz sahneler boyunca evrensel bir varoluş sorununa da ışık tutar. Onun için bilinç ve farkındalık, ızdırabı da beraberinde getirir. Bu ızdırabı durdurmanın yolu da insan neslinin sona ermesidir. Bu konuda doğum karşıtı (anti-natalist) bir noktada konumlanır. Bu bakış açısı, aynı zamanda kızının kaybını anlamlandırabilmek ve acıyla baş edebilmek için kullandığı bir savunma mekanizması olarak da değerlendirilebilir.
“Bazen kızımı düşünüyorum ve onun nelerden kurtulduğunu… Bazen minnet duyuyorum. Doktor, hiçbir şey hissetmediğini söyledi. Doğrudan komaya girdi. Sonra o karanlığın içinde, daha derin bir türüne kayıp gitti. Ne güzel bir gidiş, değil mi? Acısız… çocukken.”
2. Nietzsche ve Rust Cohle: Değerlerin Çöküşü
“Tanrı mı? Tanrı, insan korkusunun ve cehaletinin ürünüdür.”
Friedrich Nietzsche’nin “Tanrı öldü,” söylemi sadece teolojik varsayımdan ibaret değildir. Bu söylemle birlikte insanlığın binlerce senedir varoluşuna anlam kazandırabilmek adına yarattığı değerler sisteminin tümden çöküşüne işaret eder (Nietzsche, 2021).
Rust’ın toplumun değerlerine olan bakışı da Nietzsche’yle oldukça benzerdir. Ona göre, insanların ölüm fikri karşısında düştüğü dehşet ve boşluk duygusu, dinleri ve çeşitli metafiziksel kavramları yaratmalarına neden olmuştur. Toplumun gerçekle yüzleşmek yerine, kendilerini hikayelerle oyalamaya çalıştığını düşünen Rust, bunu dizinin çeşitli sahnelerinde alaycı bir üslupla dile getirmektedir.
Nietzsche’ye göre tanrının ölmüş olması durumu, beraberinde ortak değerlerin anlamını yitirmesi ve mutlak nihilizm problemini beraberinde getirir. Bu noktada, “değerlerin yeniden değerlendirilmesi” elzemdir (Küçükalp, 2005).
Rust, neredeyse yaşamının her anında bu gerekliliği yerine getirmektedir.
Buna ek olarak, yaşadığı travmatik kayıplar Rust’ın zaman algısı üzerinde de derin etkiler bırakmıştır. Zaman çizgisinin düz bir hat olmadığını, aksine döngüsel bir çember şeklinde ilerlediğini savunan Rust, bu düşüncesiyle Nietzsche’nin “Bengi Dönüş” kavramını akıllara getirir.
“Geçmişimiz, geleceğimizdir. Aynı acılar, aynı hayal kırıklıkları…”
Nietzsche’nin nihilist düşünceleri ile Rust Cohle felsefesi arasındaki paralellik, karakterin zaman, değerler ve gerçeklik üzerine düşüncelerinde belirginleşir.
3. Heidegger ve Rust Cohle: Ölüm Bilinci ve Otantik Varlık
“Tünelin ucundaki ışığı beklemek… Bu, ontolojik bir yanılgı. Vaiz bunu satar. Terapist de aynı şekilde…”
Martin Heidegger’in felsefesindeki temel kavramlardan biri “otantik varlık” anlayışıdır. Bu kavram, bireyin kendi sonluluğunu fark etmesiyle başlar. Ne var ki, gündelik yaşamda çoğu insan, yüzeysel meşguliyetlere kapılarak kendini oyalar. Bu nedenle, ölüm düşüncesi çoğu zaman bilinçten uzaklaşır. Oysa otantik varoluş, insanın ölümlü olduğunun farkına vararak bu gerçeğe uygun bir hayat sürmesiyle mümkün hâle gelir (Heidegger, 2024).
Rust Cohle, kızını kaybetmesinin ardından varoluşsal gerçekle doğrudan yüzleşmek zorunda kalmıştır. Bu durum, onun zihninde ölümün soyut bir kavram olmaktan çıkıp somut bir gerçeklik hâline gelmesine yol açmıştır. Dolayısıyla, geleceğe dair umut beslemek ya da yaşamı planlamak onun için artık mümkün değildir. Sonuç olarak, bu derin yüzleşme Rust’ı hem sosyal hayattan hem de insan ilişkilerinden uzaklaştırmış, onu içe kapanık ve yabancı bir birey hâline getirmiştir (Inwood, 2002).
—–
Rust’ın sahneleri, insanlığın ortalık varoluşsal sorunlarına ışık tutarken, bir yandan da kişisel trajedileri ve travmayla baş etmenin zorluklarını gözler önüne serer. Üzerinden ne kadar zaman geçerse geçsin, Rust Cohle en ikonik kurgusal karakterlerden biri olarak, kendisinin de tabiriyle “tekrar, tekrar ve tekrar” bizlerle buluşacak.
Ek Okumalar
Yüzüklerin Efendisi Karakterleri ve Psikopatolojileri
Modern Çağda Bir Drakula Öyküsü: Hannibal Lecter
Narayama Türküsü: Imamura’nın Başyapıtı
“Gassal” ve Psikolojik Savunma Mekanizmaları
Kaynakça
Freud, S. (1917). Mourning and melancholia. The Standard Edition of the Complete Psychological Works of Sigmund Freud.
Heidegger, M. (2024). Varlık ve zaman. Alfa Yayınları.
Inwood, M. (2002). Heidegger: A very short introduction. Oxford University Press.
Küçükalp, D. (2005). Politik nihilizm: Nietzscheci bir tartışma. Aktüel Yayınları.
Nietzsche, F. W. (2021). Böyle buyurdu Zerdüşt. Can Yayınları.
*Bu yazı Psikoloji Ağı editörlerinden Bahar Temizer tarafından Psikoloji Ağı Yayın İlkelerine göre düzenlenmiştir.
