Güzelliğin Formülü 8 Saatlik Uyku Olabilir Mi?

Yaşamımızın yaklaşık 3’te 1’ini uyuyarak geçiririz. Hayatımızda önemli bir yer kaplayan uyku, mitolojide Uyku Tanrısı Hypnos, karısı Halüsinasyon ve Gevşeme Tanrıçası Pasithea ve Oğulları Rüya Tanrısı Morpheus gibi mitolojik karakterlerle etkisini göstermiştir. Bunların dışında mitolojik bir karakter olan Narcissus, göldeki kendi yansımasına aşık olmuştur fakat gölde aşık olduğu kişiye bir türlü ulaşamadığı için gözüne uyku girmemekte ve günden güne erimektedir. Peki ya bu durumun Narcissus’un güzelliğini azaltması gerekiyorsa, güzelliği azaldıkça Narcissus’un göldeki yansımasını daha az çekici bulması gerekiyorsa ve hikayede bir yanlışlık varsa?

Güzellik uykusu kavramı günlük hayatta rahatlıkla kullanılan fakat bilimsel temellendirmesi düşünüldüğünde pek çoğumuzun bilgi sahibi olmadığı bir durum. Gerçekten güzellik uykusu diye bir şey var mıdır? Soruyu bir de şöyle sormak gerekirse, uyku çekicilik düzeyleri üzerinde ne kadar etkilidir? Literatüre bakıldığında uyku konusunda pek çok farklı çalışma yer almaktadır (bkz. Kecklund, Axelsson, 2016; Knutson, Spiegel, Penev, Van Cauter, 2007). Uyku metabolizma, Alzheimer, kalp krizi riski, duygusal karar verme süreçleri gibi pek çok konuyla ilişkilidir.  Fakat güzellik uykusunu temellendirecek çalışma sayısı yok denecek kadar azdır.

Güzelliğin Formülü 8 Saatlik Uyku Olabilir Mi
Görsel: @denizhansengul

Hem Dünya Sağlık Örgütü hem de Ulusal Uyku Vakfı sağlıklı bir beden ve zihin için yetişkinlere  günde 8 saat uyku önermektedir. 8 saatten az uykunun Alzheimer hastalığına ve kansere yakalanma riskini artırmak ya da bağışıklık sistemini kötü etkilemek gibi olumsuz durumları tetiklediği bilinmektedir (Walker, 2017). Uykunun fizyolojik ve psikolojik özelliklerine ilişkin pek çok çalışma yer almaktadır. Bu çalışmalar göz önünde bulundurulduğunda uyku ve çekicilik arasındaki ilişki ile ilgili çok fazla bilgi bulunmamaktadır. Peki 8 saatlik uyku, güzellik üzerinde etkili olabilir mi?  Axelsson, Sundelin ve arkadaşları bu sorunun cevabını bulabilmek için 2007 yılında bir çalışma yaptılar. Yapılan deneyde 18-31 yaş arasında 23 kadın ve erkek katılımcı vardı. Katılımcılar rastgele iki gruba ayrıldılar. İlk gruptaki katılımcıların 5 saat uyumalarına izin verildi ve uyandıktan 31 saat sonra 14:00-15:00 saatleri arasında fotoğrafları çekildi. İkinci grupta yer alan katılımcıların ise 8 saat uyumalarına izin verildi ve ilk gruptan farklı olarak uyandıktan 7 saat sonra  14:00-15:00 saat aralıklarında fotoğrafları çekildi. Katılımcıların uykuları, uyku günlükleri yardımıyla doğrulandı.

Katılımcıların hepsinde aynı koşullar geçerliydi, makyaj yapmama, aynı saç modeli, tıraşlı bir yüz… Her iki uyku koşulunda da katılımcıların birer tane fotoğrafı seçildi. Daha sonra fotoğraflar, deneyin gerçek amacını bilmeyen ve iki fotoğraf arasındaki uyku manipülasyonu hakkında bilgi sahibi olmayan 65 kişilik bir jüri ekibine sunuldu. Jüri üyelerinden her fotoğraf için çekicilik, yorgunluk ve sağlık kategorilerinde puan vermeleri istendi.

Jüri üyeleri uykudan mahrum bırakılan ve 5 saat uyumasına izin verilen birinci grubu daha az çekici, daha yorgun ve daha az sağlıklı olarak değerlendirdiler. Normal uyku durumuyla karşılaştırıldığında, ilk grupta yer alan bireylerin sağlık ve çekicilik düzeyleri %6 ve %4 oranında azalırken, yorgunluk puanlamaları % 19 oranında artmıştır (Axelsson, Sundelin, Ingre, Van Someren, Olsson, Lekander, 2010). Yapılan çalışma ortalama 8 saatlik bir uykunun çekicilik, sağlık ve yorgunluk algısı üzerinde etkili olduğunu göstermektedir. Yani 8 saatten az uyuduğumuz durumlarda, çekicilik düzeyimiz azalmakta, daha yorgun ve sağlıksız bir görüntü çizmekteyiz. Güzellik uykusu diye ayrı bir uyku türü var mı bilemiyorum fakat uykunun güzellik üzerinde etkisi olduğu böylece bilimsel bir temele dayandırılmış oluyor.

Araştırma grubundan Sundelin, daha sonra kısıtlı uykunun yüz görünüşü ve sosyal çekicilik üzerindeki olumsuz etkileriyle ilgili çalışma yaparak bu konuyu daha detaylı incelemiştir (bkz. Sundelin, Lekander, Sorjonen, Axelsson, 2017).


Kaynakça

Axelsson, J., Sundelin, T., Ingre, M., Van Someren, E,J,W., Olsson ,A. & Lekander, M. (2010). Beauty sleep: experimental study on the perceived health and attractiveness of sleep deprived people. BMJ, 341; c6614.

Walker, M. (2019). Niçin Uyuruz? (1. baskı). (S.S. Tezcan, Çev.). İstanbul: Pegasus Yayınları. (Orijinal çalışma basım tarihi 2017).

Sundelin, T., Lekander, M., Sorjonen, K., Axelsson, J. (2017). Negative effects of restricted sleep on facial appearance and social appeal. R. Soc. open sci., 4, 160918.

*Bu yazı Psikoloji Ağı editörleri tarafından Psikoloji Ağı Yayın İlkelerine göre düzenlemiştir.

İlgili İçerikler

Bir yorum yap

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir